Hér má sjá nokkur af þeim helstu mistökum sem algeng eru við heimavíngerð.

Áhöld
Víngerðaráhöld eins og fötur, ámur og sleifar eru oft líkar heimilisáhöldum og því gæti verið freistandi að nota það sem hendi er næst. Í mörgum tilfellum eru víngerðaráhöld búin til úr sérstökum efnum og þetta getur haft mikil áhrif á lokaútkomu vínsins. Það eru alltaf mistök að nota plastfötur sem hafa áður verið notaðar til geymslu matar. Matarlykt loðir við plastið og skemmir vínið. Aldrei ætti að nota! plastfötur eins og nýjar ruslafötur ekki ætlaðar mat, í víngerð. Litarefni í plastinu og ýmis konar varnarefni síast inn í vínið og getur skaðað heilsu þína.
Seljandinn getur leiðbeint þér um þann búnað sem hentar til víngerðar. Það er ekki þess virði að nota óvandaðan búnað til að spara nokkrar krónur.

Hreinlæti
Í 90% tilfella er skortur á hreinlæti ástæða þess að víngerð fari út um þúfur. Byrjað er á því að þrífa öll sýnileg óhreinindi af áhöldum. Eftir það er búnaður sótthreinsaður með sérstökum hreinsi sem kemur í veg fyrir að góð skilyrði myndist fyrir óæskilega gerla. Allt sem kemst í snertingu við vínið verður að þrífa og sótthreinsa allt frá hitamælinum til ámunnar, hævertsins og vatnslássins. Yfirsjón í þessum málum getur skemmt alla lögunina.

Leiðbeiningum ekki fylgt
Leiðbeiningar víngerðarsetta geta virst löng og mjög flókin á stundum og það getur verið tilhneiging til að einfalda þær og staðla allar leiðbeiningar. Þetta eru alltaf mistök. Í fyrsta lagi vegna þess að leiðbeiningar víngerðarsetta eru byggðar á bæði traustri víngerðartækni og vísindalegum tilraunum. Víngerðarmaðurinn hefur ekki aðeins skrifað leiðbeiningarnar frá því sem hann hefur lært af bókum heldur fylgdi hann leiðbeiningunum nákvæmlega, ! ekki bara einu sinni heldur mörgum sinnum, til að vera viss um að þær virkuðu. Í öðru lagi, ef vínlagan gerjast ekki rétt eða tærist nægilega gæti verið erfitt að leiðrétta lögunina ef leiðbeiningum hefur ekki verið fylgt eftir. Þetta getur oft verið vandamál þar sem leiðbeiningar víngerðarsetta eru mismunandi frá vínum sem gerð eru úr ferskum berjum. Það leiðir oftast til vandamála að fylgja víngerðarleiðbeiningum úr víngerðarbókum; vínsett eru allt annar handleggur.

Slæmt vatn
Gæði vatnsins er ekki eins mikilvægt og margir vilja halda. Ef vatn er drykkjarhæft er það venjulega hentugt til víngerðar. Hins vegar ef vatnið er hart og steinefnaríkt, sérstaklega járnríkt, þá getur það leitt til þess að vínið verður skýjað eða bragðlaust. Ef húsið er búið vatnsmýkingarbúnaði ætti ekki að nota það vatn í víngerðina. Notaðu heldur aðkeypt vatn ef þú ert í einhverjum vafa: Þú munt finna muninn. Þetta vandamál er í mjög litlum mæli á Íslandi.

Röng gernotkun
Líklegt er að leiðbeiningarnar í vínsettinu segi þér að strá gerinu beint í lögunina. Ef þú hins vegar lest gerpakkann (og margar víngerðar bækur) þá mæla þeir með að þú leggir gerið í bleyti. Hvor tæknin er betri til að ná fram sem mestri virkni úr gerinu? Það getur verið mjög fljótlegt og reynst mjög vel að leggja gerið í bleyti og þannig geturðu náð fram mjög góðri gerjun. Hængurinn er sá að það verður að vinna gerin nákvæmlega eins og leiðbeiningarnar kveða á um. Með því að hella öllu gerinu í lögunina í einu ætti það að valda minni gerjun. Vísindalegar sannanir sýna hins vegar að sú sé ekki raunin. Fimm gramma gerpakki í almennu vínsetti hefur venjulega minna en 6 tíma lögunartíma. Það er í lagi því að á þeim tíma ná óæskilegir gerlar ekki að myndast í vínlöguninni. Auk þess er það auðveldara en að fara í gegnum það ferli að leggja gerið í bleyti. Þú getur lagt gerið í bleyti ef þú vilt en vertu þá viss um að gera það rétt og nákvæmlega. Hin okkar munum hella gerinu beint út í og verja meiri tíma í að prufa lögunina.

Slæmt hitaeftirlit
Leiðbeiningar sem fylgja vínsettum segja þér að láta lögunina gerjast við ákveðið hitastig. Við mælum með 20 - 25°C (70°F til 77°F). Ger gerjast best við þetta hitastig. Vineco leiðbeiningarnar eru öðruvísi hvað þetta varðar. Hjá sumum víngerðarbændum eru hvítvín látin gerjast við heldur lægra hitastig en þetta, stundum undir 12°C (55°F). En víngerðarbændur hafa þann munað að setja ekki vínið á flöskur fyrr en eftir ár (jafnvel 2 eða 3! ). Fyrir heimavíngerðarmanninn gerjast vínið of hægt ef svæðið þar sem gerjunin fer fram er of svalt. Það leiðir síðan til þess að of mikið CO2 (gos) myndast í víninu svo að lögunin verður ekki tilbúin og stöðug á lokadegi. Það sem verra er þá hrífa felliefnin í Vinecosettinu ekki vel við lægra hitastig en 20 - 25°C (70°F til 77°F). Við lægra hitastig en 19°C (68°F) er líklegt að vínið nái alls ekki að tærast.

Gerstopp-Felliefni bætt út í á röngum tíma
Gerstopp(Sorbate) og felliefni(Kiselsol/Chitosan) sem fylgja víngerðarsettunum og setja á út í lögunina í lok gerjunar, eru til þess gerð að stöðva gerjunar virknina. Ef þessum efnum er bætt út í of fljótt, strax í upphafi á frysta degi, er mjög ólíklegt að gerjun nái að hefjast. Áður en leginum er hent og efnunum hefur ekki verið hrært saman við lögunina, má prófa eftirfarandi ráð: Látið lögunina eiga sig í einn til tvo sólarhringa í þeirri von að gerstopið/felliefnið falli að mestu til botns. Fleytið leginum í annað ílát og skiljið síðasta líterinn eftir í ílátinu sem fleytt er úr. Veiðið nú ca ½ bolla ofan af leginum og blandið til helminga með vatni. Hita skal bollan þannig að innihald hans verði 35-40°C og sáldra síðan „Restart“ geri út í. Látið standa í bollanum í 15 mínútur án þess að hræra gerið saman við innihald bollans. Eftir 15 mínútur er hrært vel í bollanum og innihaldi hans síðan helt út í lögunina í gerjunarílátinu. Athugði að það getur tekið nokkra daga þar til gerjun er komin í gang. Komist hún í gang skal fylgja þeim leiðbeiningum sem víngerðarefninu fylgdu og kaupa þarf það efni sem óvart fór út í löguna til að nota þegar þar að kemur.

Ekki gleyma að hræra vel
Frá fyrsta degi þarf að hræra vel í löguninni. Þetta er vegna þess að safinn og þykknið er mjög kvoðukennt og blandast vatni ekki auðveldlega. Það nægir ekki að hella innihaldi settsins út í vatnið jafnvel þótt það virðist nægja. Safinn liggur á botni bruggfötunnar og vatnið efst sem gerir það að verkum að gerin þurfa að vinna enn meira. Þegar það kemur að því að gera vínið stöðugt og tæra það verður að hæra vel til að útiloka að CO2 (gos) myndist við gerjun. Gosið tengist felliefnunum og kemur veg fyrir að það losni. Hræra verður vel þar til vínlögunin freyðir og þar til það hættir að freyða. Það er aðeins þá sem að gosið losnar úr læðingi og leyfir felliefnunum að vinna sína vinnu.

Beðið of lengi
Fylla má á flöskur eftir 28 eða 45 daga, en vínið er ekki tilbúið til drykkjar. Ef þú getur ómögulega beðið er lágmarksbiðtími 2 vikur. Það ætti að vera nægur tími fyrir vínið að jafna sig í flöskunni og losa um ilm og bragð. Best er þó að geyma vínið í flöskunum í 3 mánuði. Flest hvítvín og næstum öll rauðvín þurfa næstum 6 mánuði til að þroskast nægilega. Bragðmikil rauðvín halda áfram að þroskast minnst ári eftir að sett hefur verið á flöskur og er það alveg þess virði að bíða. Líttu á vínið sem sælkeramáltíð. Þú tekur ekki eggjakökuna af pönnunni hálfbakaða og ekki myndirðu borða hálfbakaða köku. Þess vegna er tíminn mikilvægasta hráefnið! Já þolinmæði þrautir vinnur allar.

linkur í skjal?

Hér er hluti af þeim áhöldum sem við bjóðum til sölu. Þessum lista er ekki ætlað að vera tæmandi heldur aðeins að gefa hugmynd um úrval aukahluta. Nánari upplýsingar fást í verslun okkar að Háteigsvegi 1, 105 Reykjavík.


Áhöld og efni til léttvínsgerðar:

Gerjunarfata 30 lítra
Þessi fata er úr matvælaplasti sem gefur ekki frá sér bragð út í vínið.

Gerjunarkútur úr gleri 23 lítra
Þessi kútur er ætlaður fyrir lokastig gerjunar, fellingar og geymslu að lokinni gerjun. Við mælum með að glerkúturinn sé notaður vegna þess að í honum er minna loftrými og vínið þroskast mun betur.

Sykurflotvog
Ef velja ætti eitt verkfæri sem ekki er hægt að vera án þá er það sykurflotvogin. Hún segir þér nákvæmlega hversu langt gerjunin er komin og hversu þurrt eða sætt vínið er. Með aukinni færni á þetta mælitæki verður þú fær um að fá alltaf vínin eins og þú vilt hafa þau.

Hævertslanga (Umfleytingarslanga)
Þessi slanga er notuð til að fleyta ofan af víni þegar fært er milli íláta eða þegar vínið er sett á flöskur.

Vatnslás
Lásinn er hafður í loki gerjunarílátsins og gefur m.a. til kynna hvernig gerjunin gengur með því að hann gefur frá sér hljóð. Hann kemur í veg fyrir að súrefni komist að víninu meðan ílátið er lokað.

Klórsódi IP-5 300gr
Þetta er þvottaduft sem er notað til þrifa og sótthreinsunar á öllu sem viðkemur víngerð, gerjunarílátum jafnt sem flöskum og mælitækjum. Þessi pakkning dugir fyrir mikil og góð þrif.

Léttvínsmælir
Þessi mælir er einungis fyrir léttvín. Mælir sem þessi er ómissandi vopn í víngerð. Þetta er svokallaður hápípumælir og notaður til að finna áfengisstyrk á fullgerjuðu víni, hann virkar aðeins á sykurlaus vín. Bikar mælisins er fylltur með víni og þumalputtinn notaður til að þrýsta víninu í gegnum pípuna. Þegar 1 til 2 dropar hafa komið í gegnum pípuna er fingur settur fyrir opið og því haldið lokuðu. Bikarnum er síðan hvolft og horfa skal á hápípuna. Þegar vínið sést greinilega í hápípunni skal sleppa fingrinum og vínið lekur niður og nemur staðar við þá tölu sem gefur styrkinn til kynna. Skola skal síðan mælinn með köldu vatni með því að þrýsta því í gegnum hann. Mælirinn er hápípumælir sem notfærir sér það að áfengi er léttara en vatn, þannig getur of heitt vatn skemmt mælinn.

Hitamælir
Mikilvægt er að fylgjast með að rétt hitastig sé á víninu á gerjunarstigi. Sé það of heitt deyr gerið en sé það of kalt stöðvast gerjunin.

Mæliglas
Mæliglas sem tekur 100 ml. Notað með sykurflotvog og öðrum flotmælum.

Dæla með vínsíu
Þetta er rafmagnsdæla til að hreinsa eða tæra vín sem ekki fellur. Þessa dælu geta viðskiptavinir okkar fengið leigða í 1 sólarhring. Að auki þarf að kaupa nýja síu (filter) fyrir hverja lögun.

Vínflöskur
Varla er hægt að stunda víngerð án þess að setja vínið á flöskur að lokum. Við bjóðum þrjár gerðir, grænar fyrir rauðvín, olivelitaðar fyrir hvítvín og glærar fyrir rósavín, 12 saman í kassa.

Flöskuskolari
Skolarinn er til að festa á þvottavélakrana. Hann auðveldar til muna öll flöskuþrif en hreinlætið verður að vera í fyrirrúmi í alllri víngerð.

Flöskubursti
Burstinn er til þrifa á flöskum að innanverðu.

Þurrkstandar fyrir flöskur
Eitt af vandamálunum sem koma upp við flöskuþrif er hvar á setja flöskurnar meðan þær þorna eftir þrifin. Standurinn er lausnin.

Korktappar (30stk í poka)
Við bjóðum 4 tegundir af korktöppum. Misbreiða og mislanga. Korktapparnir sem við bjóðum eru gerðir úr sérvöldum korki og sérstaklega meðhöndlaðir til notkunar í víngerð.

Korktappatroðari
Þetta er minni gerðin af tveimur sem við bjóðum. Hentar fyrir grennri gerð af töppum.

Korktappatroðari
Þetta er stærri gerðin af tveimur sem við bjóðum og hentar fyrir allar gerðir af korktöppum. Þennan korktappatroðara geta viðskiptavinir okkar leigt í 1 sólarhring.

Flöskuhettur/Vínmiðar (30stk í poka)
Gott vín er ekki bara fyrir bragðlaukana heldur líka fyrir augað. Við bjóðum mikið úrval af hettum og miðum.

Lofttæmir fyrir vínflöskur
Tækið er notaður til að koma í veg fyrir að vín skemmist ef ekki er klárað úr flöskunni. Tveir tappar fylgja með.

Dropabani (Drop-Stop)
Hver kannast ekki við rauðvínsdropa á dúknum og rauðan hring undan flöskunni. Það er liðin tíð með Drop-Stop.


Áhöld og efni fyrir aðra víngerð:

Alcotec 24 Turbo ger, tekur 1 dag með 6kg af sykri.
Alcotec 48 Turbo ger, tekur 2 daga með 6kg af sykri & 3-5 daga með 8kg af sykri.
Alcotec 3 Turbo ger, tekur 2-3 daga með 6kg af sykri.
Alcotec 8 Turbo ger, tekur 5 daga með 8kg af sykri.
Gold 200 ger, tekur 2-3 daga með 6-7kg af sykri & 4-5 daga með 7kg af sykri. (Best fyrir 200 lítra)
Coobra 24 ger, tekur 1 dag með 6kg af sykri.
Coobra Pure ger, tekur 3-4 daga með 6kg af sykri. (Coobra 6 betrumbætt)
Coobra 6 ger, tekur 2-3 daga með 6kg af sykri.
Coobra 8 ger, tekur 5-10 daga með 8kg af sykri.

Froðueyðir 200ml
Sérstök silikonfleyti sem er skaðlaus manneldi og notuð í matargerð og matvælaiðnaði. Frábær laus við suðu á fiski eða kjöti. Kemur í veg fyrir froðumyndun við gerjun og eimingu. (1 matskeið í 25 lítra)

Glyserol 200ml
Mýkir og sætir.

Fellir I & 2 200gr
Felliefni fyrir 100 lítra lögun. Tærir á einum til tveimur dögum.

Kalk
Kalkið er notað til að draga í sig óæskileg efni.

Filter
Notaður í botninn á kolasíu.

Gúmmíhetta
Hettan er til að loka kolasíu. Til í stærðunum 40mm, 50 mm og 60mm.

Storms kókoskol 1,7L (0,40-0,85mm)
Kókoskol notuð til síunar. Fást einnig í 10kg pokum.

Fantom steinkol 1,7L (0,40-0,85mm)
Steinkol notuð til síunar. Fást einnig í 10kg pokum.

Norit viðarkol 1,7L (0,25-1,0mm)
Viðarkol notuð til síunar.


Áhöld & efni fyrir bjórgerð:

Gerjunarfata 30 lítra
Þessi fata er úr matvælaplasti sem gefur ekki frá sér bragð út í bjórinn.

Sykurflotvog
Ef velja ætti eitt verkfæri sem ekki er hægt að vera án þá er það sykurflotvogin. Hún segir þér nákvæmlega hversu langt gerjunin er komin.

Vatnslás
Lásinn er hafður í loki gerjunarílátsins og gefur m.a. til kynna hvernig gerjunin gengur með því að hann gefur frá sér hljóð. Hann kemur í veg fyrir að súrefni komist að bjórnum meðan ílátið er lokað.

Klórsódi IP-5 200gr
Þetta er þvottaduft sem er notað til þrifa og sótthreinsunar á öllu sem viðkemur víngerð, gerjunarílátum jafnt sem flöskum og mælitækjum. Þessi pakkning dugir fyrir mikil og góð þrif.

Hitamælir
Mikilvægt er að fylgjast með að rétt hitastig sé á víninu á gerjunarstigi. Sé það of heitt deyr gerið en sé það of kalt stöðvast gerjunin.

Mæliglas
Mæliglas sem tekur 100 ml. Notað með sykurflotvog og öðrum flotmælum.

Dextrósi (kornsykur) 2 kg.
Kornsykur er notaður til bjórgerðar. Hann er mýkri en glúkósi (strásykur) og því verður bjórinn mildari á bragðið.

Kreamyx froðustyrkir
Kreamyxið þéttir bjórinn og eykur yfirborðsspennu vökvans sem gerir það að verkum að froðan verður sterkari og \"hausinn\" stendur betur.

Hævertslanga (Umfleytislanga)
Þessi slanga er notuð þegar bjórinn er settur á flöskur.

Öltappar á bjórflöskur
Fást 200stk í poka og 40 stk í poka.

Öltappalokari fyrir öltappa á bjórflöskur
Einfalt og gott tæki.

PET Bjórflöskur úr sérstyrktu plasti
Til í tveim stærðum, 0,5L (24stk í kassa) & 1L (12stk í kassa) Tappar fylgja með. Hægt að nota aftur og aftur!

Hér má sjá þau helstu efni sem notuð eru við víngerð.

Ger
Sveppur sem breytir sykri í vínanda og kolsýring. Latneska fræðiheitið er Saccharomyes cerevisum fyrir þann geril sem er notaður til að gerja vín og öl (e.ale) og Saccharomyes uvarum (eldra nafn Saccharomyes carlsbergensis) er sá gerill sem notaður er til að gerja lagerbjór. Ýmis afbrigði innan hvers flokks gefa mismunandi brögð og þola mis mikið af vínandastyrk.

Gernæring
Hjálparefni sem notast er við í allar tegundir víngerðarefna nema þrúguefnin.

Bentonite
Náttúrulegur leir sem hjálpar til við fellingu og settur í löginn áður en gerið er blandað saman við, best að leysa hann upp í sjóðheitu vatni. Bentonite fellir út ger og ýmis prótín sem gera gerjaðan vökva skýjaðann. Efnið hefur þann eiginleika að þegar það kemur í snertingu við vatn myndast neikvætt hlaðnar jónir á yfirborði leiragnanna. Við þær festast síðan jákvætt hlaðnar agnir (s.s. prótein) og sökkva svo til botns. Bentonite bindur því dauða gerið við botninn.

Potassium
Sorbate/Kalíum Sorbate Stöðvar gerjun, drepur gerilinn. Má m.a. nota það til að stöðva gerjun í vínum sem eiga að vera sæt (áður en gerillinn klárar allan sykur) eða til að koma í veg fyrir að villtur gerill komi gerjun af stað. Getur haft áhrif á bragð ef það er notað í of miklu mæli. Bannað í sumum löndum að nota meira en 200mg/lítra.

Isinglass/Isokleer
Tæringarefni sem kemur í veg fyrir sykurútfellingar í víninu. Er úr flokki sílikon díosíða og notað til að fella vín.

Chitosan/Gelatin/Kieselsol
Matarlím sem eykur þykkingu vínsins og aðstoðar tæringu þess. Fellir gerið og notast oft með Isinglass/Isokleer.

Súlfít-SO2(Potassium Metabisulphite)
Rotvörn, einnig kallað svolv og campdenduft. Hjálpar til við endingu vína. Í miklu magni getur það drepið gerilinn. Ef geyma á þrúguvín lengur en 6 mánuði er mælt með auka skammti í vínið, 4gr. Sett í lögunina á undan gerstoppinu.

Campden töflur/duft
Rotvörn. Sjá umfjöllun um Súlfít hér að ofan.

Pectolasi
Ensím sem brýtur niður Pectin. Pectin er náttúrulegt efni í berjum og ávöxtum sem veldur því að vín verða skýjuð og jafnvel þykkna. Pectin er efni sem er notað til að búa til hlaup. Mikilvægt er að nota Pectolasa í berja-, ávaxta- og rabbabaravínum til brjóta þetta efni niður.

Glúkósi
Tegund af sykri, svo nefnd einsykra. Einsykrur eru einfaldastar af sykrum og aðrar sykrur eru byggðar úr einsykrum. Hefur sex kolefnisatóm. Önnur einsykra er frúktósi.

Frúktósi
Tegund af sykri, svonefnd einsykra. Einsykrur eru einfaldastar af sykrum og aðrar sykrur eru byggðar úr einsykrum. Hefur aðeins eitt kolefnisatóm. Önnur einsykra er glúkósi.

Laktósi
Mjólkursykur. Tvísykra úr glúkósa og frúktósa. Ger getur ekki unnið úr þessari sykru og því verður vín með þessum sykri sætt. Oft notað til að tryggja að þótt vín gerjist út þá sé það sætt. Gefur mjólkurkennt bragð og er m.a. notað í “milk stout” bjóra.

Maltósi
Fjölsykra með þremur einsykrum. Verður m.a. til þegar byggi er breytt í malt.

Eikarspænir
Kurlaðar vín eða sherry ámur. Eikin laðar fram viss einkenni sem mörgum finnast ómissandi í góðu víni. Einnig fáanleg ristuð.

Stabilisator
Efni sem eyðir ský/móðu úr víni. Þetta efni fellir vínið aftur og drepur gerla, má aðeins nota í fullgerjuð vín. Efnið drepur líka villigerla og eyðir þannig fúkabragði úr lögn sem einhverra hluta vegna gerjast ekki rétt. Sama á við um ólykt(eða myglu).

IP- 5 Klórsódi
Tvívirkt þvotta og sótthreinsunarduft sem leysir vel fitu og önnur óhreinindi auk þess að vera tilvalið til notkunar í matvælaiðnaði til hreinsunar á t.d. áhöldum og ílátum. Notkun: Blandið 2 matskeiðum af IP-5 í 25 lítra af vatni og látið standa í 20-30 mínútur og skolið vel 2-3 sinnum með köldu vatni. Notið gúmmíhanska. Inniheldur: Metasilikat, Natriumkarbónat og Natríumdíklórísósýanúrat.
Varúð: Hættulegt við inntöku. Myndar eitraða lofttegund í snertingu við sýru. Geymist á þurrum stað. Berist efnið í augu, skolið þá strax með miklu vatni og leitið læknis. Notið viðeigandi hlífðargleraugu svo og hlífðarhanska. Varist innöndun reyks við bruna eða sprengingu. Geymist þar sem börn ná ekki til.

Hér má sjá hvað froðueyðir gerir og hvernig á að nota hann.

Skammtur
Í öll 30 lítra Ámu gerjunarílát nægir ein matskeið af froðueyði. Um leið og búið er að blanda ílögn saman, skal setja froðueyðirinn saman við.

Hvað er froðueyðir?
Dow Corning fyrirtækið í USA fann upp þessa sérstöku Silicon blöndu sem hefur hlotið alþjóða viðurkenningu sem skaðlaust efni til manneldi enda er það bæði notað við matargerð svo og í matvælaiðnaði. Þetta er frábært hjálparefni við matseld, svo sem við suðu á fiski og kjöti.

Hvað víngerð varðar þá voru það þýskar sprittverksmiðjur sem fyrst byrjuðu að nota froðueyði við framleiðslu sína og þaðan hefur vitneskjan um ágæti þessa efnis breiðst út.

Hvað gerir froðueyðirinn?
Eins og nafnið bendir til þá eyðir hann froðu. Froðueyðir kemur í veg fyrir að froða myndist ofan á gerjunarvökva. Þess vegna er hægt stútfylla það ílát sem gerja á vökva í án þess að eiga það á hættu að það flæði út úr því.

Froðueyðirinn kemur í raun í veg fyrir að “hraustustu gerfrumurnar”, sem er froðan sjálf, geti svikist um í vinnu sinni. Þegar ger er sett saman við vökva þá gleypa “hraustustu gerfrumurnar” strax í sig bróðurpartinn af næringarefnum í blöndunni og reyna því næst að svíkjast um í vínandaframleiðslunni með því að fara í “froðuleik”.

Þessar “hraustu gerfrumur” mynda því lítinn sem engan vínanda á með “froðuleikurinn”stendur yfir svo ekki sé nú talað um það “þrælatap” sem verður ef vökvinn flæðir út úr ílátinu. Erfitt er að bæta slíkt gertjón eftir á því gerfrumurnar hafa sérhæft sig í blöndunni og einnig sérhæft blönduna fyrir sig á mót en það virkar drepandi á nýjar gerfrumur.

Ef froðueyðir er hins vegar notaður þá gerist þetta ekki og gerjunin verður eins hraðvirk og frekast e runt. Vínandinn verður mun betri og miklu minna verður af bragðfúlum aukaefnum, sem fyrir alvöru fara að myndast, 8 til 12 dögum eftir að gerjun hófst. Þetta er stórkostlegur ábati.

Aðal ástæða þess að nota froðueyði er eimingin. Við suður í eimingjartækjum myndast alltaf froða. Sú froða myndar óhrein gufuskil og stundum grugguga ólgu og gusur upp í kæliturninn og eimsvalann. Hafi froðueyðir verið notaður í upphafi, þegar lagt var í, kemur hann einnig í veg fyrir þessa froðumyndun í eimingu.

Hér er reynt að svara algengum spurningum er varða vandamál og önnur þau atriði er upp koma við og varða heimavíngerð.

Það koma ekki loftbólur í vatnslásinn
Þetta stafar í flestum tilfellum af leka lofts framhjá vatnslás. Ef froða myndast ofan á víninu gerjar það, þó að ekki komi loftbólur í lásinn. Athugið vel frágang á loki og vatnslás. Það er líka möguleiki að gerjunin hafi ekki farið af stað t.d. gerið drepist vegna of mikils hita. Ef það er ekkert líf í löguninni eftir 2 daga getur þú haft samband við Ámuna og fengið nýtt ger. Til að vera alveg viss að gerjun hafi ekki farið af stað er best að nota sykurvog. Sjá umfjöllun um sykurflotvog hér á eftir.

Gerjunin
Gerjunin gengur best við stöðugt hitastig 22-25 °C á dimmum stað sem er laus við trekk. Gerjun léttvíns tekur u.þ.b. 7-10 daga. Ef hitinn er minni getur þú reiknað með lengri gerjunartíma en líka betri gerjun. Gætið þess þó að hitinn fari ekki undir 17-18°C.

Gerjun stöðvast
Ef gerjun stöðvast, sem oft gerist t.d. þegar búa á til krækiberjavín, þá er best að hrista kútinn vel til að losa um kolsýru, taka einn bolla úr löguninni í gerjunarílátinu, blanda til helminga við vatn og leysa upp Restart gerið í honum. Gæta þarf þess að lögunin í bollanum sé 20-27°C heit þegar gerið er sett út í. Lögunin er því næst látin standa í bollanum í 15-30 mínútur en að því loknu er hún hrærð saman við lögunina í gerjunarílátinu.

Notið sykurflotvog
Besta leiðin til að fylgjast með gerjuninni er að nota sykurflotvog. Sykur breytist í vínanda og kolsýru við gerjun. Þar af leiðir að því minni sykur sem er eftir í löguninni því lengra er gerjunin kominn. Ef sykurmagnið er mælt með flotvoginni með tveggja daga millíbili og staða vogarinnar óbreytt, er engin gerjun í gangi. Sökkvi vogin hinsvegar á þessum tíma vitum við að gerjun á sér stað.

Gerjunarlok
Gerjun er lokið þegar "blúbbið" í lásnum er hætt og froðan horfin en í staðinn er komin brún rönd innan á kútnum við yfirborð vínsins. Vínið er ekki lengur sætt. ATH. Sé gerstopp sett í of fljótt verður vínið of sætt . Notið því alltaf sykurvog. Vínið verður alltaf að fá að gerja út, viljirðu síðan hafa vínið sætara má alltaf sæta það eftir á.

Vínið fellur ekki
Of hár hiti í herberginu getur haft þessi áhrif. Athugið að ef kolsýra er í víninu getur hún hindrað fellingu. Hristið þá eða umfleytið víninu nokkrum sinnum til að losna við hana. Setjið vínið síðan á svalan stað 15-18 °C. Oftast duga þessar aðferðir og aðeins lengri tími til að fá vínið tært. Ef þetta dugir ekki til þá er hægt að nota felliefni t.d. Bentonit vínfelli eða Pectolasa. Lokaúrræði er að sía vínið með sérstakri vínsíu. Það er mjög mikilvæg að vínið sé alveg tært þegar það er sett á flöskur. Hvítvin falla oft verr en rauðvín þess vegna er gjarnan notað felliefni í þau. Stundum er líka pektíninnihald óvenju mikið og verður vínið þá skýjað. Þess vegna getur þurft að setja pektínensím útí. Best er að vínin fái að falla sjálf en ef mikið liggur á má nota felliefni. Rauðvín eru kraftmikil og geta þess vegna verið gruggug á að líta séu þau í stórum ílátum, setjið þess vegna sýni í glas og berið upp að ljósi til að sjá hvort vínið er tært.

Gerbragð er af víninu
Stafar oftast af kolsýru sjá lið 5.

Vínið er of sætt
Þetta stafar af því að gerjunin hefur hætt of snemma. Einn möguleiki er að blanda vínið með mjög þurru víni eða sítrónusýru, þó aldrei meira en 50 g. per 25 lítra.

Vínið er of þurrt
Þetta er yfirleitt ekki vandamál en getur stafað af kolsýru sem á að hrista úr víninu, sjá lið 5. Þegar vínið er alveg fullgerjað á það að vera þurrt og getur þess vegna virst nokkuð súrt. Eftirsætið þá vínið eftir eigin smekk og notið sykurflotvog til að mæla sætleikann. 100 g af sykri sæta 20 lítra af víni um 2 gráður. Það er alltaf betra að brugga þurrt vín sem síðan er eftirsætt heldur en að reyna að stoppa gerjunina þegar vínið er enn sætt. (sjá lið 7).

Aukabragð af víninu
Þetta getur stafað af því að vínið hafi "oxerast" það er, að of mikið súrefni hafi komist að því. Prófið vínbætiefni sem fást í Ámunni.

Til umhugsunar
Gerið það að reglu að sótthreinsa öll ílát og annan þann búnað sem kemst í snertingu við vínið. Notið til þess sérstök sótthreinsiefni. Hellið ekki ísköldu vatni í heita glerkúta þar sem þeir geta auðveldlega sprungið við miklar hitasveiflur. Athugið að sumir kútar þola ekki mjög heitt vatn til hreinsunar.

Ef gerjunarílátið er við það að vera of lítið, fyllið það þá ekki alveg svo að pláss sé fyrir froðuna. Þegar mesti krafturinn er síðan farinn úr gerjuninni eftir u.þ.b.. 3-4 daga, setjið þá afganginn af vatninu.

Það eru mörg atriði sem hafa áhrif á bragð víns við smökkun, til dæmis hvað maður hefur borðað og drukkið rétt áður. Eins og áður segir getur kolsýra haft þau áhrif að manni finnist vínið vera súrt og gæti því leitt til þess að maður stoppar gerjunina of snemma. Notið þess vegna alltaf sykurflotvog til að vera viss um sykurmagn í víninu. Þegar gerjun er lokið, umhellið víninu sem fyrst til að ekki komi gerbragð af víninu.

Ef vínið verður ekki tært er hægt að sía það í gegnum vínsíu, þetta er aðferð sem að oft er notuð af "alvöru" framleiðendum vína. Notið vínsíu ef að þið viljið vera viss um að fá tært vín sem ekki fellur í flöskunum.

Notið alltaf uppleystan sykur þegar þið eftirsætið vínið, þið getið t.d. leyst sykurinn upp í hluta vínsins. Notið sykurflotvog og skráið hjá ykkur sykurmagnið, til viðmiðunar næst þegar bruggað er.

Lagering á eikartunnum gefur mjög góða raun. Þetta á sérstaklega við um rauðvín og sum sterk vín, t.d. sherry, madeira, whiskey, cocnac og púrtvín. Tunnan verður að vera alveg full. Og þar sem að vínið gufar úr tunnunni (þetta kall englendingar skerf engilsins) þarf að eiga aukavín til að bæta reglulega í tunnuna. Notið 20 lítra tunnu eða stærri. Vín sem lagerast á eikartunnum skulu, þegar þau hafa fengið mjúkan og góðan keim, sett á flöskur og vera þar í nokkurn tíma. Eikarspónn er annar valkostur sem kemur að nokkru leyti í staðinn fyrir tunnurnar (við höfum hann til sölu). Vínin fá kannski ekki alveg sömu mýkt og keim en vínið nær þó nokkru af hinu eftirsóknaverða ámubragði.

Notið ávallt vel sótthreinsaðar flöskur og nýja korktappa, helst meðhöndlaða tappa sem geyma vínið betur. Slíkir tappar fást einnig í Ámunni. Meðhöndlaðir tappar brotna síður við opnun. Flöskurnar á að fylla þannig að um 2 cm. bíl sé undir tappanum. Vínið á að lagerast á dimmum svölum stað og flöskurnar skulu liggja á hliðinni til að halda tappanum þöndum.

Tvívirkt þvotta og sótthreinsunarduft sem leysir vel fitu og önnur óhreinindi auk þess að vera tilvalið til notkunar í matvælaiðnaði til hreinsunar á t.d. áhöldum og ílátum.

Notkun:
Blandið 2 matskeiðum af IP-5 í 25 lítra af vatni og látið standa í 20-30 mínútur og skolið vel 2-3 sinnum með köldu vatni. Notið gúmmíhanska.

Inniheldur:
Metasilikat, Natriumkarbónat og Natríumdíklórísósýanúrat.

Varúð:
Hættulegt við inntöku. Myndar eitraða lofttegund í snertingu við sýru. Geymist á þurrum stað. Berist efnið í augu, skolið þá strax með miklu vatni og leitið læknis. Notið viðeigandi hlífðargleraugu svo og hlífðarhanska. Varist innöndun reyks við bruna eða sprengingu.

Geymist þar sem börn ná ekki til.

Notkun Léttvínsmælis:
Fyllið bikarinn af víni og notið þumalputta til að þrýsta víninu í gegnum pípuna. Þegar 1-2 dorpar hafa komið í gegnum pípuna, setið fingur fyrir og haldið lokuðu. Hvolfið úr bikarnum og hrofið á hápípuna. Þegar þið sjáið vínið greinilega í hápípunni, sleppið fingringum og vínið lekur niður og nemur staðar við þá tölu sem gefur styrkinn til kynna. Skolið mælinn og þrýstið köldu vatni í gegn eftir notkun.

Athugið:
Mælirinn er hápípumælir sem notfærir sér það að áfengi er léttara en vatn og þannig getur of heitt vatn skemmt mælinn.

Ath. að þetta er einungis til fróðleiks og ekki ætlað að til eftirbreytni.

Sía er venjulega 40 til 60mm rör, 1 til 1,5m á lengd með útvíkkun. Stærð útvíkkunar, sem er ofan á rörinu, reiknast út frá því magni sem rúmast þarf. Þá þarf gúmmíhettu á botn síunnar og stærð hennar ræðst af ummáli rörsins.

Neðst í síuna er settur kaffifílter og kísilfíltplata, gróf eða númer 2000 og smá bómull ofan á. Grófa hlið kísilplötunnar snýr upp í síuna.

Til að blanda niður vínanda er nauðsynlegt að nota soðið eða eymað vatn. Það er gert til að losna við súrefni.

Styrkur vínandans skal vera 40-50% við síun. Athugið að 1-2% tapast við hverja síun.

Best er að vera með fleiri en eina tegund af kolum við síun. Ástæða þess er að mismunandi yfirborðsvirkni er í kolunum og þau taka þar af leiðandi til sín mismunandi óhreinindi(snefilefni). Gott er að nota steinkol(Fantom) eða kókoskol(Storms) í neðri hluta síunnar og grófkoll(MixerMan) í efri helminginn. Fyrir síun borgar sig að hrista rörið vel og setja bómul að ofan til að forða því að kolin fljóti upp.

Árangursríkust og besta síunin fæst með eftirfarandi hlutfalli: Efst 1/3 Grófkol(MixerMan), Miðja 1/3 Steinkol (Fantom), Neðst 1/3 Kókoskol (Storms).

Einfaldast er að nota eina tegund af kolum og þá eru steinkolin (Fantom) besti kosturinn en hafa ber þá í huga að gæðin verða ekki þau sömu og sía þarf oftar í til að losna við auka bragð og lykt.

Fyrir síun og þegar kolin eru komin í rörið þá er mjög gott að hella í gegnum þau soðnu vatni úr 1-2 hraðsuðukötlum. Þetta er gert til að losna við ryk og óbragð, jafnframt til að kolin þenjist upp en við það eykst virkni þeirra til muna.

Þumalputtareglan er sú að 90% af óhreinindum verða eftir við fyrstu síun og svo aftur 90% við síun 2 þannig að þá eru 99% af óhreinindunum farin. Eftir 3 síun verða því 99,9% af óhreindunum farinn.

Einn kolapoki inniheldur 1,7L. Steinkolin(Fantom) og kókoskolin(Storms) eru 0,40-0,85mm að stærð en grófkolin(MixerMan) eru 0,6-2,36mm að stærð. Erfitt er að fullyrða hvað einn poki af kolum endist mikið en það fer eftir gæðum vökvans. Algengast er að kolin séu orðin mettuð eftir að 10-15 lítrar hafi runnið í gegnum þau. Best er að nota gömlu kolin í síun 1 og nýju kolin í síun 2 sem síðan notast aftur í síun 1 næst og svo koll af kolli en þetta á einungis við ef um tvær síanir er að ræða.

Eftir að vökvinn hefur verið síaður og settur í flösku er gott að setja eina teskeið af GLYCERINE saman við hann til mýkja hann og sæta. Einnig er hægt að nota bragefni(Essens) í stað Glycerine en til eru margar tegundir af því svo sem Vodka, Rom, Cognac, Whisky og Gin.

Athugið: Gosumbúðir þola einungis 40% vínandastyrk í fáeina sólahringa en þola 15% vökva í lengri tíma. Til eru sérstyrktar plastsflöskur sem þola allt að 96% til geymslu í lengri tíma. Um er að ræða 1lítra glærar/bláar PET-plastflöskur. Þá eru til glerflöskur, 500ml, 750ml, 1000ml og 3,8 lítra. Hvað eitraðan vínanda varðar(Methyl Alcohol) þá er hann ekki framleiddur úr sykri, heldur með með því að gerja línsterkju og cellulose eða trjákvoðu en þannig er nafnið tréspiritus tilkomið.

Alkóhólmælir er notuður til að mæla styrk á hreinum vínanda. Aukefni, svo sem bragðefni og sætuefni (Glycerin) munu gera niðurstöðuna ómarktæka. Styrkleikamæling skal aðeins framkvæma við eftirfarandi skilyrði:

• Áður en aukefni svo sem bragðefni eða fljótandi glúkósa er blandað saman við.

• Vínandinn skal vera 20°C heitur, við það hitastig er mæling nákvæmust. Aldrei skal mæla við hærri hita en 35°C.

• Við hverja gráðu sem hitinn mælist undir 20°C skal bæta við 0,3% en að sama skapi draga þá tölu frá við hverja gráðu sem hitinn mælist yfir 20°C.

Farið varlega með alkóhólmælirinn, hann er mjög brothættur. Gæta skal hreinlætis við notkun hans, sótthreinsa og skola vel með köldu vatni.

Til að blanda niður vínanda er nauðsynlegt að nota soðið eða eymað vatn. Það er gert til að losna við súrefni.

Styrkur vínandans skal að hámarki vera 45% við síun. Athugið að 1-2% tapast við hverja síun.

Reikniformúla
Safnaður lítrafjöldi x Vínandastyrkur / Vínandastyrk sem óskað er = Samtals lítrar sem verða til.

Ef þú hefur safnað 4,5 lítrum sem reynast 45% eftir mælingu og vilt auka magnið og hafa styrkleikan 40%, þá margfaldar þú 4,5 x 45. Deilir síðan 40 í þá útkomu sem segir þér þá að þú þarft að gera 5,06 lítra með því að bæta við 0,56 lítrum af soðnu vatni við 4,5 lítrana.

Reiknast svona: 4,5L x 45% / 40% = 5,06 lítrar. Dregur síðan 4,5 lítrana sem fyrst söfnuðust frá þeim lítra fjölda sem verður til, til að fá þann lítrafjölda vatns sem bæta þarf við. Athugið að vatnið sem bætt er við þarf að vera soðið.

Af hverju ættir þú ekki að gerast þinn eiginn vínbóndi og gera sjálfur þitt eigið gæða vín?
Víngerð hefur fylgt manninum frá upphafi menningar. Fyrstu rituðu heimildir um víngerð eru komnar frá Grikkjum og eru meira en 3500 ára gamlar. Heimildir fyrir framleiðslu á áfengum drykkjum, svo sem mjöð, öli og sýrudrykkja, eru þó mun eldri. Nútíma víngerð rekur hins vegar ættir til Grikkja sem kenndu Rómverjum er fluttu þekkinguna til nýlendna þeirra svo sem Frakklands og Spánar. Það voru Rómverjar öðrum fremur sem þróuðu aðferðir við framleiðslu á víni og byrjuðu skipulega ræktun á vínþrúgum til víngerðar.

Vín er eingöngu búið til úr þrúgum. Allt annað heitir áfengur drykkur. Ástæðan er fyrst og fremst að gerjun er sjálfsprottin með þrúgum enda vex gerið við rætur stilks þrúgunnar en gerjun hjá öðrum ávöxtum, eða annars konar sykri, er komið af stað með villigerlum eða einhverjum húsráðum fyrri tíma. Ekki er mikið vitað um víngerð fyrri tíma á Íslandi. Þó er vitað að mikið var bruggað en ekki jafn ljóst hvað var bruggað. Til er rituð heimild um það hvernig gerjun var komið af stað á þeim tíma. Aðferðin fólst í því að gestum og gangandi var boðið að spýta í öltunnu eða henda einhverju í hana, svo sem beinum eða matarafgöngum. Þannig hófst einhver gerjun í tunnunni en líklegast er þó að um villigerjun hafi verið að ræða. Slík gerjun getur framkallað áfengi og orðið u.þ.b. 5%. Það er ekki að undra að þeir sem gátu komið gerjun af stað væru álitnir galdramenn enda þekking á geri og virkni þess engin á þessum tíma.

Með sanni má segja að heimavíngerð sé vagga víngerðar. Þar hófst hún og er enn í dag stunduð um allan heim. Í vínræktarlöndunum er hún stunduð á svipaðan hátt eins og Íslendingar stunda sultugerð, en í löndum þar sem há skattlagning er á vínum er hún mjög útbreidd.

Ástæður fyrir vexti heimavíngerðar eru ekki bara skattlegs eðlis. Heimavín eru holl, bragðgóð og oft mildari og ferskari en verksmiðjuframleidd vín. Þá er víngerð heillandi og skemmtilegt tómstundagaman. Framboð af nýjum tegundum og betri efnum eykst stöðugt og með betri hjálparefnum og tækjum er heimavín fyllilega sambærilegt borðvínum frá hinum frægu vínræktarlöndum. Segja má að óðum minnki bilið á milli besta heimavínsins og hinna svokölluðu eðaltegunda

Víngerðarefni
Almennt má skipta víngerðarefnum í þrjá flokka. Hraðvirk víngerðarefni sem bæði eru safi og þurrefni, “önnur víngerðarefni” svo sem berjavín, fíflavín og rabbabaravín, og þrúguvín sem er þykkni búið til úr vínberjum.

Hraðvirk víngerðarefni (Safi/þurrefni)
Þessi vín eru nokkuð algeng og í raun brautryðjendur í nútíma heimavíngerð. Nokkur handavinna fylgir þessari víngerð og sykurbæta þarf sumar lagnir. Athugið að þegar talað er um sykurbætt víngerðarefni er átt við efni sem búið er að setja sykur út í. Hér er ýmist um þurrefni eða safa að ræða og stundum þarf ýmis aukaefni fyrir gerið til að fá það í gang og í sumum tilfellum þarf að sjóða upp saftina. Þessi vín geta verið bragðgóð og oft mjög áfeng. Þau eru ódýr og fljótt tilbúinn til drykkjar, skemmst 7-14 daga að verða tilbúin. Ókostirnir eru að strangt til tekið eru þetta ekki vín heldur víngerðarlíki og hollustuþáttur víndrykkju því minni en í þrúguvínunum. Þau eru með litla fyllingu og henta því ekki vel með mat en eru eftir sem áður vel brúkleg í bollur og til drykkjar ein og sér.

Önnur víngerðarefni (Berjavín/rabbabari/fíflavín)
Meðhöndlun þessara vína er mjög vandmeðfarin ef vel á til að takast. Síðari ár hefur það færst í vöxt að fólk taki sig til á sumrin og nýti hverskonar ber eða rabbabarann úr garðinum og búi til vín. Helstu berin sem notuð eru rifs-, kræki- og sólber. Aðferðin við gerjun er lík fyrir þau öll en rabbabarinn er þó sérstakur hvað það varðar að meðhöndla þarf hann töluvert áður en hann er tilbúinn til gerjunar. Um gæði þessarar framleiðslu fer mjög mörgum misjöfnum sögum en þó eru til dæmi um afbragðs drykki. Að öðru leiti en því sem hér er nefnt er líkt með þessum vínum og hraðvirku víngerðarefnunum.

Þrúguvín (Þykkni)
Einu raunverulegu vínin eru gerð úr þrúgum. Oftast er um þrúguþykkni að ræða sem er þykkni búið til úr vínberjum. Þykkni sem búið er til úr öllum bestu og frægustu vínberjum og hægt að gera hvert heldur sem er hvítvín, rauðvín eða rósavín. Aðferðin við þessa tegund víngerðar er árangursríkari og einfaldari en með ofangreind víngerðarefni. Eðlismunurinn á þessari tegund vína er að þrúguvínin halda áfram að breytast og þroskast á flöskunni til hins betra. Um hvítvín og rósavín gildir almennt að þau ná góðum þroska á 2 til 4 mánuðum en rauðvín eru jafn misjöfn og þau eru mörg. Þannig geta sum rauðvín náð góðum þroska á 2 mánuðum á meðan önnur þurfa 6 mánuði. Helsta vandamálið við þessa tegund víngerðar er óþolinmæði víngerðarmannsins sem gæta þarf þess að vera ekki búinn að drekka bróðurpartinn af víninu þegar það er að byrja að verða virkilega gott.

Hér má sjá hversu vín verður áfengt út frá sykurflotvogsskala.

Smelltu hér:
Gerjunartafla